«Κι όμως, η γη γυρίζει!» ανακάλυψε ο Γαλιλαίος το 1610 και έπρεπε η ανθρωπότητα να συμφιλιωθεί με την ιδέα ότι η γη κινείται. Το 2023 όμως πρέπει να αποδεχτούμε ότι η γη τρέμει και αντιδρά στις ανθρώπινες ενέργειες.
Στη διατομή τέχνης και τεχνολογίας, εικαστικού και μουσικού περφόρμανς, η ΓΑΙΑ παράγει μια άλλη αφήγηση για τη Γη και για το πώς να την κατοικήσουμε. Εμπνευσμένη από το πλούσιο θεωρητικό έργο των Bruno Latour και Frédérique Aït-Touati, η νέα αυτή –εικαστική και σκηνική– αφήγηση για τη Γη, αφορά τόσο τον άνθρωπο όσο και τους μη ανθρώπινους παράγοντες, χωρίς όμως να παραμερίζει το ανθρώπινο – όπως συχνά προτείνει ο μετα-ανθρώπινος λόγος. Ναι, βιώνουμε μια καταστροφή. Αλλά αυτό μπορεί να αντιστραφεί. Χρειάζεται να παραγάγουμε μια νέα κοσμοπλασία, ανανεώνοντας τις αναπαραστάσεις μας για τον επίγειο, βιοτικό και αβιοτικό κόσμο.
Στη δημιουργία του έργου συμμετέχουν οι φοιτητές και νέοι καλλιτέχνες των πολυμέσων του Τμήματος Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του ΕΚΠΑ.
Με οδηγό τον μεγάλο γεωγράφο Στράβωνα, μια περιπλάνηση στη Βόρεια Ελλάδα για μια συνάντηση με το κλίμα και τα έργα των ανθρώπων της εποχής του αλλά και της σημερινής. Την αλλοίωση του κλίματος περιγράφει με χαρακτηριστικό τρόπο όχι ο ίδιος ο Στράβων αλλά ο «Ψευδο-Στράβων»: «Βρε θάλασσα τα έχω κάνει / Μ’ έχει πλακώσει το τσουνάμι / Και θα κυκλοφορώ στο σπίτι / Με μάσκα και στολή του δύτη».
Δύο ηθοποιοί και ένας μουσικός επί σκηνής συνομιλούν, τραγουδούν και αυτοσχεδιάζουν με κείμενα του παρελθόντος και βιώματα του παρόντος. Ένας υπερευαίσθητος πολίτης με ιδιαίτερες οικολογικές ανησυχίες είναι ο μοναδικός που δηλώνει συμμετοχή στο πρόγραμμα επιμόρφωσης «Διά βίου μάθηση, περιβάλλον, κλιματική αλλαγή και υγεία». Μια έγκριτη πανεπιστημιακός αναλαμβάνει το δύσκολο έργο της εκπαίδευσής του με εντυπωσιακά επακόλουθα.
Μια παραλλαγή των αρχαίων μύθων με σκοπό την αφύπνιση όλων για την κλιματική κρίση. Η Περσεφόνη, θεά του βλαστικού κύκλου, έχει φυλακιστεί σε έναν καινούριο λαβύρινθο, από τον επιστήμονα Δαίδαλο, εκπρόσωπο της ανθρωπότητας, με στόχο να του παρέχει τον απόλυτο έλεγχο των πόρων της γης. Η δεύτερη αρπαγή της όχι μόνο της απαγορεύει την επαφή με τη μητέρα της Δήμητρα, προσωποποίηση της Γης, αλλά και την επιστροφή της στο βασίλειό της, τον Κάτω Κόσμο. Η Δήμητρα, θρηνώντας την εξαφάνιση της κόρης της, την αναζητά ξανά παντού, και στο πέρασμά της δημιουργεί ακραία και καταστροφικά καιρικά φαινόμενα. Βοήθεια θα δώσει ο «Καιρός», σύμβολο της ευκαιρίας, που θα της φανερώσει πού είναι φυλακισμένη η κόρη της. Εκεί η Δήμητρα θα προσπαθήσει να πείσει τον Δαίδαλο να την ελευθερώσει, όμως εκείνος τυφλωμένος από αλαζονεία θα παραμείνει αμετακίνητος. Τότε οι δυο τους θα ανταλλάξουν κατηγορίες σε έναν αγώνα λόγου. Θα έρθει η συμφιλίωση ή θα οδηγηθούν και οι δύο στην ύβρη και την καταστροφή;
Η Ορχήστρα Δωματίου Θεσσαλονίκης παρουσιάζει τις Τέσσερις εποχές του Αντόνιο Βιβάλντι, ένα διαχρονικό αριστούργημα που υμνεί τις εναλλαγές της φύσης και την κυκλικότητα του χρόνου, σε μια συναυλία που συνδυάζει τη μουσική με τον χορό. Στόχος η επανασύνδεση του κοινού με τη διαφορετική αίσθηση που θα έπρεπε να έχουν οι εποχές του έτους, μέσω του φίλτρου ενός τόσο πασίγνωστου και εμβληματικού μουσικού έργου όπως αυτό του Βιβάλντι.
Για τις ανάγκες της παραγωγής, έχουν συμπράξει δώδεκα κορυφαίοι επαγγελματίες μουσικοί ορχήστρας και τέσσερις σολίστες μουσικοί και χορευτές. Το έργο αποτελεί «περιγραφική» ή «προγραμματική» μουσική. Στο κάθε κοντσέρτο του, ο πρωτοποριακός συνθέτης περιγράφει και μία εποχή. Στην παραγωγή συνδυάζονται δύο τέχνες, αυτή της μουσικής και αυτή του χορού, με στόχο τον προβληματισμό του κοινού αναφορικά με την καταστροφή του περιβάλλοντος, που έχει ως αποτέλεσμα τη διατάραξη της φυσικής ισορροπίας μεταξύ των τεσσάρων εποχών. Το κοινό ως παρατηρητής ακούει ήχους της φύσης όπως το κελάηδισμα των πουλιών ή η καταιγίδα και είναι σε θέση να οπτικοποιήσει αυτή την αίσθηση παρακολουθώντας την καλλιτεχνική έκφραση στον σύγχρονο χορό.
Η Alcedo folk band, μια ομάδα καταξιωμένων μουσικών που ιδρύθηκε το 2018 από τον Κώστα Κωνσταντάτο (ιδρυτικό μέλος των Εncardia), παρουσιάζει μια πρωτότυπη οπτικοακουστική μουσική παράσταση με τίτλο Η κατάρα του πεύκου, βασισμένη στο ομώνυμο ποίημα του Ζαχαρία Παπαντωνίου. Πρόκειται για ένα μουσικό παραμύθι που συνομιλεί με εμπνευσμένες εικόνες και βίντεο που θα προβάλλονται ταυτόχρονα με την πρωτότυπη μουσική και τα τραγούδια τους. Λαϊκές και λόγιες μουσικές με ιστορίες για τη φύση και το περιβάλλον από την Αναγέννηση και τον Μεσαίωνα σε Ανατολή και Δύση μέχρι τον τεχνολογικό κόσμο τού σήμερα. Η Alcedo folk band συχνά εμφανίζεται με απροσδόκητους τρόπους και στα βίντεο. Η παράσταση αποτελείται από είκοσι μία εικόνες, όπως το ποίημα του Ζαχαρία Παπαντωνίου.
O Γιάννης είναι αγρότης και δουλεύει τα κτήματά του. Έχει ταυτίσει τη ζωή του με τη ζωή ενός πεύκου που είχε φυτέψει ο παππούς του και απολαμβάνει για χρόνια τα πλούσια δώρα του. Όμως κάποια στιγμή αρχίζει να το πελεκάει για το ρετσίνι του κι έπειτα το «κουτσουρεύει» τελείως και πουλάει τα κούτσουρα. Ύστερα το δέντρο με τη μυστική του δύναμη τον εκδικείται…
Σπάνια στρατοπεδικά εκθέματα παρίστανται στον ιστορικό χώρο Κόδρα της Καλαμαριάς στη Θεσσαλονίκη. Με τη συνδρομή μιας πεπειραμένης ξεναγού θα υπάρξει περιήγηση στα διάφορα «νεκροταφεία δωματίων». Η σιωπή των συμμετεχόντων είναι επιθυμητή – τα δωμάτια μαρτυρούν τα μυστικά τους και τους πόθους τους υπό τον όρο της απόλυτης σιωπής. Στη συνέχεια, θα ακολουθήσει άλλο δρώμενο, η κατάθεση στεφάνου στο μνημείο του «άγνωστου» στρατιώτη. Είναι η στιγμή που ο «άγνωστος» μάρτυρας θα εξομολογηθεί σε άγνωστους περιηγητές το αναπάντεχο τέλος της διαδρομής του. Σύντομη στάση μπροστά στον Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ. Το μόνο έκθεμα του στρατοπέδου που επιτρέπεται να συνομιλεί με τα πουλιά και τα συρματοπλέγματα. Τέλος της διαδρομής, αρχή μιας νέας. Ελπίδα και ευχή, η τέχνη να ξορκίσει τα κουφάρια και να αναθερμάνει ειρηνικά την ανθρώπινη συλλογικότητα σ’ εκείνα τα γηραλέα στρατόπεδα της πόλης που την προσδοκούν καρτερικά εδώ και πολλά χρόνια. Τα παλιά στρατόπεδα ομολογούν ανάσταση στον καθημερινό επικήδειο των πόλεών μας.
Βασισμένη στο ομώνυμο ποίημα του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, η περφόρμανς Ο βιασμός της Λουκρητίας παραπέμπει στα πάθη του πλανήτη. Η ευγενής Λουκρητία βιάζεται από τον γιο του ηγεμόνα. Για να περισώσει την τιμή της, καλεί φίλους και συγγενείς της και τους αφηγείται τι έχει συμβεί. Μετά αυτοκτονεί μπροστά τους. Το νεκρό σώμα της Λουκρητίας εκτίθεται σε κοινή θέα, ο λαός της Ρώμης επαναστατεί, ο ηγεμόνας εκδιώκεται και η μοναρχία αντικαθίσταται από τη δημοκρατία. Η Λουκρητία στην παράσταση συμβολίζει τη διαρκώς βιαζόμενη Γη από τους ισχυρούς της εξουσίας και του χρήματος. Το μουσικό και εικαστικό περιβάλλον που συνοδεύει τον ποιητικό λόγο υπογραμμίζει την ανάγκη να βρεθεί ένας νέος τρόπος συνύπαρξης στον πλανήτη μέσα από το πρίσμα της υπευθυνότητας, του σεβασμού και της συνείδησης των συνεπειών κάθε πράξης.
H παράσταση σύγχρονου χορού ACROSS TIME της ομάδας Die Wolke Art Group εξερευνά την έννοια της σύγκρουσης με δομικό υλικό αναφορές και παραπομπές σε εικόνες, κείμενα, και ήχους από την αρχαιότητα ως και σήμερα, που αντηχούν στην αντίληψη μέσω της αναγνωρισιμότητάς τους.
Το έργο ακολουθεί ένα πρωτότυπο σενάριο, φτιαγμένο συνδυάζοντας νέο κείμενο με λεκτικά και σκηνοθετικά αποσπάσματα από έργα όπως η Έρημη χώρα του Τ.Σ. Έλιοτ, ο Μακμπέθ του Σαίξπηρ, οι Βάκχες, και πλήθος άλλων διαχρονικών αναφορών. Επιπλέον, στιγμές από τον κινηματογράφο, τη μουσική, τη ζωγραφική και τη μυθολογία εμπνέουν τη σκηνοθεσία και τη χορογραφία της παράστασης, προσδίδοντας έναν χαρακτήρα που αποτελεί το παραστατικό ανάλογο της διακειμενικότητας.
Το ACROSS TIME περιλαμβάνει πρωτότυπη μουσική, ηχητικό σχεδιασμό σε μορφή τετραφωνικού surround, καθώς και υπέρτιτλους με μεταφράσεις των κειμένων στα ελληνικά.
Σύγκρουση είναι η κατάσταση στην οποία εμπλέκονται άτομα ή ομάδες όταν υπάρχει διαφορά μεταξύ τους. Η διαφορά μπορεί να είναι πραγματική ή συμβολική και να πάρει τη μορφή πολιτισμικών και κοινωνικών κανόνων, στόχων και προσδοκιών, αξιών, ενδιαφερόντων, πεποιθήσεων, αντιλήψεων, απόψεων και συμφερόντων. Η αναπηρία και το ανάπηρο σώμα είναι από μόνα τους ξένα, άγνωστα και γι’ αυτό συγκρουσιακά. Εδώ ακριβώς ξεκινάει η σύγκρουση. Το άγνωστο φοβίζει, απειλεί τη συνοχή της ταυτότητας και δημιουργεί ρωγμή στο κυρίαρχο κανονιστικό περιβάλλον. Φαίνεται πως η DAGIPOLI DANCE Co., στα είκοσι χρόνια της ενεργής πορείας της (που γιορτάζονται αυτή τη χρονιά), έχει δημιουργήσει τη ρωγμή, που είναι προϋπόθεση για να έρθει μια απαραίτητη αλλαγή. Η σύγκρουση είναι η αρχή και το μέσο για ν’ αλλάξουν οι άλλοι, να διαλυθούν τοξικές-αδιέξοδες σχέσεις, να εγκατασταθούν καινούριες, δυναμικές, πρωτοπόρες και συμπεριληπτικές διαδράσεις.
Μια Ιφιγένεια, ένας Πυλάδης, ένας Ορέστης και κάποιος Άντον Τσέχοφ σε ένα αντάμωμα άχρονο θα χαράξουν ομόκεντρους κύκλους σε μια αέναη σύγκρουση με τον εαυτό τους και τους υπόλοιπους. Όλοι τους απόγονοι των συνώνυμων ιστορικών προσώπων. Κληρονομιά το όνομά τους… Βάρος αμέτρητο στους ώμους τους… Πώς να αποτινάξουν από πάνω τους όσα τους χρέωσε η ιστορία; Οι άνθρωποι αλλάζουν… Παραμορφώνονται με τα χρόνια, δεν αναγνωρίζουν τον ίδιο τους τον εαυτό και συγκρούονται με καθετί που ενστικτωδώς αναγνωρίζουν ως φορέα αυτής της αμνησίας… Να αλλάξεις τα πάντα… Να γίνεις αυτός που ποθείς… Να δηλώσεις τη δική σου ταυτότητα… Κι ύστερα τι; Πώς να χωρέσει ο ήχος της ανάσας σου μέσα στον θόρυβο ενός πολέμου;
Κάπου στην περιοχή της Κριμαίας, στην Αζοφική θάλασσα, στη Μαριούπολη την πληγωμένη και σ’ ένα λιμάνι, Ταγκανρόγκ το όνομά του (Ταϊγάνιο το αποκαλούσαν οι Έλληνες που ζούσαν εκεί), γενέτειρα του σπουδαίου Ρώσου συγγραφέα Άντον Τσέχοφ, εκτυλίσσεται η ιστορία σε μια εποχή δυστυχισμένη. Ο πόλεμος μαίνεται και σκεπάζει με τρόμο τις ψυχές των ανθρώπων. Είναι ο κύκλος με τη μεγαλύτερη διάμετρο σε ένα σύστημα ομόκεντρων κύκλων συγκρούσεων.