Το έργο Αντίφωνα συνθέτει μια πολυδιάστατη εμπειρία μουσικής, μνήμης και εικαστικής δημιουργίας με επίκεντρο τη Μονή Ουρσουλινών των Λουτρών Τήνου και τη γυναικεία παρουσία που σημάδεψε την ιστορία της.
Το μουσικό πρόγραμμα, εμπνευσμένο από το τάγμα των Ουρσουλινών, περιλαμβάνει έργα των Χίλντεγκαρντ φον Μπίνγκεν και Γκιγιώμ ντε Μασώ, ερμηνευμένα από πέντε μουσικούς με έγχορδα όργανα εποχής, δημιουργώντας μια ηχητική γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.
Παράλληλα, η εικαστική εγκατάσταση με πενήντα λευκά νυχτικά, τυπωμένα με κυανοτυπίες από φωτογραφικό και δημοσιευμένο υλικό της Μονής, αναδεικνύει τις αθέατες ιστορίες των γυναικών που έζησαν, εργάστηκαν και μαθήτευσαν στον χώρο. Μέσα από εικόνες, ήχους και συμβολισμούς, το έργο φωτίζει την άυλη πολιτιστική κληρονομιά της Τήνου και μετατρέπει τη μνήμη σε βιωματική εμπειρία.
Η δράση ολοκληρώνεται με την προσφορά αρτοσκευασμάτων εμπνευσμένων από παλιές συνταγές της Μονής και τοπικές παραδόσεις του νησιού.
Μια πρωτότυπη παράσταση μουσικής και λόγου, βασισμένη στην πολυτάραχη ζωή και τη χωρίς όρια προσφορά στον άνθρωπο της Αυρηλίας Παπαγιάννη (γερόντισσας Γαβριηλίας), που γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1897 και κοιμήθηκε στη Λέρο το 1992. Αν δεχτούμε ότι η ομορφότερη εικόνα του ανθρώπου σχηματίζεται μέσα από τη διαρκή και άνευ όρων θυσία για τον διπλανό του, όσο κοντινός ή μακρινός κι αν είναι, τότε η Αυρηλία είναι η απόλυτη εικόνα της ομορφιάς και της χάρης που μπορεί να αγγίξει ένας άνθρωπος. Οι επτά μουσικοί (in excelsis orchestra) και οι οκτώ χορωδοί (μουσικό εργαστήρι «Σύναγμα») δημιουργούν ένα ονειρικό ηχο-τοπίο από βυζαντινούς ύμνους, συνθέσεις λόγιας οθωμανικής μουσικής και σύγχρονες μελοποιήσεις, μέσα στο οποίο φωτίζεται η προσωπικότητα της Αυρηλίας. Απρόσμενες λογοτεχνικές διηγήσεις από τη ζωή της προκαλούν άλλοτε έκπληξη και απορία, άλλοτε θαυμασμό και συγκίνηση. Ο θεατής καλείται να βιώσει ένα ανεπανάληπτο ταξίδι ως τις άκρες του κόσμου, ως εκεί που ταξίδεψε, δούλεψε και αγίασε η Αυρηλία.
Η κυρία Στυλιανή, μια 85ετής γυναίκα από το Καταφύ μάς διηγείται την ιστορία της μέσα από το διαμέρισμά της στην πόλη, όπου μετοίκησε πριν από περίπου εβδομήντα χρόνια. Θυμάται τα τραγούδια του τόπου της, τους ανθρώπους του χωριού της, τις ιστορίες των γονιών και των γιαγιάδων της, τα φαγητά και τα έθιμά τους. Μια τελευταία ζωηρή αναπόληση των νεανικών της χρόνων, όπως τα έζησε η ίδια σε αυτό το μικρό χωριό των Πιερίων με την πλούσια ιστορία.
Μια μουσική και κουκλοθεατρική παράσταση που εστιάζει στην ιδιότητα και την ευθύνη του ανθρώπου, ως φορέα πολιτισμού, να παραμένει ενεργός σε οποιαδήποτε μετακίνησή του, είτε ηθελημένη είτε αναγκαστική, εντός ή εκτός των ορίων της χώρας του. Το έργο αυτό αναδεικνύει τον πολιτιστικό πλούτο που επιφέρει η μείξη των πολιτισμών, όπως αυτή έχει συμβεί και στην περίπτωση αυτού του μικρού χωριού του Νομού Κοζάνης, του Καταφυγίου.
Μια μουσικοαφηγηματική παράσταση για τη δύναμη και τη μεταδοτικότητα της ανθρωπιάς
Η I.M.N.I. ΑΜΚΕ, σε συνεργασία με το Κέντρο Έρευνας – Μουσείο Τσιτσάνη, παρουσιάζει τη μουσικοαφηγηματική παράσταση Τρεις μουσικές πράξεις ανθρωπιάς, η οποία συστήνει μια ενιαία σκηνική εμπειρία, με φόντο το Οθωμανικό Τέμενος Οσμάν Σαχ (Κουρσούμ Τζαμί), συνδυάζοντας τη μουσική, την αφήγηση και τον σύγχρονο χορό.
Κλασικές εκτελέσεις βυζαντινών, δημοτικών και ρεμπέτικων τραγουδιών συνομιλούν με αφηγηματικές δράσεις που εξιστορούν τη δύναμη των μικρών καθημερινών πράξεων ανθρωπιάς και τον τρόπο με τον οποίο αυτές μεταδίδονται και επηρεάζουν τον κόσμο γύρω μας. Σαν κύματα που διαχέονται στον χρόνο και στην κοινωνία, οι πράξεις ανθρωπιάς εκφράζονται μέσω των στίχων της μουσικής και της αφήγησης ενώ ο χορός μεταφράζει σωματικά τις έννοιες της διάδοσης, της επαφής και της ανθρώπινης σύνδεσης.
Ευχαριστίες εκφράζονται προς το προσωπικό του Τμήματος Πολιτισμού του Δήμου Τρικκαίων, το σύνολο του προσωπικού της ΕΦΑΤ. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στον Καλλιτεχνικό Διευθυντή του Κέντρου Έρευνας Μουσείου Τσιτσάνη κ. Στέλιο Καραγιώργο για την εμπιστοσύνη και την αμέριστη υποστήριξή του στην υλοποίηση της δράσης.
Ένας ιδιότυπος «δάσκαλος» της φωνής αλλά και της ζωής, ο Άγγελος Παπαδημητρίου, στήνει επί σκηνής ένα υβριδικό μουσικό και εικαστικό σύμπαν όπου τραγούδι, εικόνα, λόγος και σώμα συνυπάρχουν, αποκαλύπτοντας με χιούμορ και συγκίνηση την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Η παράσταση Μαθήματα Ωδικής – Ο κυρ Άγγελος είναι μια ζωντανή μουσική περφόρμανς με ισχυρή εικαστική ταυτότητα, όπου ο λόγος, η εικόνα, το σώμα και ο χώρος συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο καλλιτεχνικό συμβάν. Ο Παπαδημητρίου, ως βασικός περφόρμερ, τραγουδιστής και εικαστικός, ενεργεί στο κέντρο ενός μουσικού τοπίου όπου τραγουδά, κινείται και συνομιλεί με το εικαστικό του έργο και χαρίζει μια ξεχωριστή σκηνική εμπειρία.
Η παράσταση Η χώρα των ηρώων είναι μια μουσικοθεατρική δημιουργία με έντονα στοιχεία περφόρμανς και σωματικού θεάτρου, όπου έξι μουσικοί και ένας περφόρμερ συνυπάρχουν επί σκηνής ως ένας ενιαίος σκηνικός οργανισμός. Εμπνευσμένη από το ιστορικό παράδειγμα του αυτοσχέδιου «Zirkus Konzentrazani» των κρατουμένων στρατοπέδου συγκέντρωσης, προσεγγίζει την ανθρώπινη ύπαρξη μέσα από το παιχνίδι, το γέλιο και την αποτυχία ως πράξεις αντίστασης και επιμονής. Η σκηνή μεταμορφώνεται σε έναν εύθραυστο κόσμο τσίρκου, όπου τα «νούμερα» διακόπτονται και επαναλαμβάνονται, αποκαλύπτοντας την ανθρώπινη ευαλωτότητα. Η ζωντανή μουσική, αντλώντας από ιστορικά και κλασικά έργα, λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ μνήμης και παρόντος. Η παράσταση δεν αφηγείται· δημιουργεί έναν χώρο εμπειρίας, όπου το κοινό καλείται να αναρωτηθεί τι σημαίνει να παραμένεις άνθρωπος σε συνθήκες πίεσης.
Η μουσικοθεατρική περφόρμανς Ό,τι μένει ανθρώπινο αποτελεί ένα καλλιτεχνικό κράμα μουσικής, ποίησης και θεατρικής αφήγησης, με κεντρικό άξονα το μουσικό έργο και το προσωπικό αρχείο του μουσικολόγου, ερευνητή και δημιουργού Μάρκου Δραγούμη.
Για πρώτη φορά παρουσιάζονται συνθέσεις του για πιάνο και μελοποιήσεις ποιημάτων των Ανδρέα Εμπειρίκου και Νάνου Βαλαωρίτη, αναδεικνύοντας την πολυδιάστατη συνθετική του προσωπικότητα, τον εξπρεσιονιστικό χαρακτήρα, τις ιμπρεσιονιστικές επιρροές, τις αναφορές στην παράδοση και την τροπική μουσική.
Το σπάνιο αυτό υλικό συναντά τις αφηγήσεις του Φίλιππου και της Ναταλίας Δραγούμη, μεταφέροντας επί σκηνής μνήμες, επιστολές και ημερολόγια από τον κόσμο του πατέρα τους, προσδίδοντας βιωματικό χαρακτήρα. Εμπνευσμένος από το ατόφιο και το ειλικρινές, πέρα από δεσμευτικά κοινωνικά και καλλιτεχνικά πλαίσια, ο Δραγούμης δίνει έναν απελευθερωτικό πυρήνα έμπνευσης για τη νέα δημιουργία. Η πιανίστα Masa Josilo και η ερμηνεύτρια-δημιουργός Φένια Χρήστου προσεγγίζουν το υλικό μέσα από τη σκηνοθετική ματιά της Πηνελόπης Φλουρή. Το έργο αναρωτιέται τι παραμένει ανθρώπινο σήμερα, μέσα από την τέχνη και τη συνάντηση.
Το ΜΠΕΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΘΗΚΗ, ΕΙΝΑΙ ΑΣΦΑΛΗΣ είναι ένα μουσικοθεατρικό δρώμενο του Σταμάτη Πασόπουλου. Έξι περφόρμερ επί σκηνής –ένα τρίο παραδοσιακών φωνών και μια τριμελής ζυγιά (γκάιντα, καβάλ, νταχαρές/νταούλι) με προεξάρχοντα τον ίδιο τον συνθέτη– ανακαλύπτουν και συντάσσουν τμήματα πολιτισμικής μνήμης της ιδιαίτερης πατρίδας του, των Σερρών. Παράλληλα, διερευνούν ποια ήταν η σχέση της κοινότητας με το υπερφυσικό· ποια η σχέση τους με τη γη· ποια η σύνδεση των μελών της μεταξύ τους· ποιος ήταν ο ρόλος της μουσικής και του χορού. Η παράσταση μετουσιώνει τον ήχο, την κίνηση και τα σύμβολα της τελετουργίας αυτής σ’ ένα σύγχρονο δρώμενο: μέσω μιας συλλογικής ηχοχρωματικής έρευνας αναπλάθεται η στιγμή της γέννησης της γλώσσας· παραδοσιακά τραγούδια –υπάρχοντα και νέα– διαδρούν με φωνητικούς πειραματισμούς· τα τοπικά όργανα εφαρμόζουν τεχνικές της σύγχρονης μουσικής ενώ ο χορός της κοινότητας τροφοδοτεί τη σκηνικοποίηση του δρώμενου.
Η μουσική παράσταση διερευνά την ιδέα ότι ο άνθρωπος διαμορφώνεται μέσα από τη συνύπαρξη με τους άλλους και τη σχέση του με τη φύση. Οι δύο αυτές διαστάσεις αναδεικνύονται ως θεμελιώδεις προϋποθέσεις ανθρωπιάς, μέτρου και ωριμότητας.
Κεντρικός άξονας της εκδήλωσης είναι η ερμηνεία του Κουαρτέτου εγχόρδων αρ. 14 του Φραντς Σούμπερτ Ο θάνατος και η κόρη από σύνολο τεσσάρων μουσικών. Το εμβληματικό έργο προσεγγίζει με ένταση και ευαισθησία τη θνητότητα, τον φόβο και την αποδοχή, οδηγώντας όχι στην απόγνωση αλλά σε μια βαθύτερη συμφιλίωση με το αναπόφευκτο.
Η παράσταση πλαισιώνεται από τη φωτογραφική έκθεση «Promenade», που φιλοξενείται στον διάδρομο προς το Ρωμαϊκό Ωδείο Κω. Μέσα από εικόνες που εξερευνούν τη σχέση ανθρώπου και φύσης, τον χρόνο και τη φθορά, η έκθεση λειτουργεί ως εισαγωγή στη βιωματική εμπειρία της μουσικής δράσης.
Προσωπογραφίες εκτός πολιτικής ορθότητας
— Σε τι υπερέχουν οι φιλόσοφοι από τους άλλους ανθρώπους;
— Ἐὰν πάντες οἱ νόμοι ἀναιρεθῶσι, ὁμοίως βιώσομεν!
(Ακόμα και αν καταργηθούν όλοι οι νόμοι, εμείς θα ζούμε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο!)
Ο Λουκιανός πουλά φιλοσόφους και φιλοσοφούντες στην αγορά καθώς καταφθάνουν ο Σκαρίμπας, ο Γονατάς, ο Σουρής, αλλά και ο Εμπειρίκος και ο Σαραντάρης, ίσως ο Θεόφιλος και άλλοι ακόμα «που πήραν τα βουνά να μην τους φάει ο κάμπος». Διανοητές που, με άλλο τρόπο ο καθένας, ισορρόπησαν ανάμεσα στο περιθώριο και την κοσμικότητα. Κι ωστόσο αν τους πλησιάσει κανείς διακρίνει ότι οι ρίζες της σκέψης τους βρέχονται από την ίδια βαθιά πηγή του ανθρωπισμού. Στο περίγραμμα που φτιάχνουν πρόσωπα και κείμενα, ένα συγκρουσιακό ηχητικό περιβάλλον με παράλληλες πολυφωνίες δημιουργεί τον συνεκτικό ιστό, τον καμβά και τα χρώματα. Σκοπός της ζωής μας είναι…