Καντάτα για ηθοποιό, τραγούδι και οργανικό σύνολο
Μια μουσική παράσταση που παραφράζει το ρητό του Μενάνδρου «Πόσο χαριτωμένος είναι ο άνθρωπος όταν είναι άνθρωπος» ως «Πόσο χαριτωμένος είναι ο άνθρωπος όταν παραμένει άνθρωπος» ενώ γύρω του έχουν όλοι γίνει θηρία ή δαίμονες, και παρατηρεί πώς μέσα σε συνθήκες έσχατης βίας και κτηνωδίας το κουράγιο που απαιτεί μια χειρονομία αλληλεγγύης, στοργής ή αυταπάρνησης γίνεται νησίδα επιβίωσης.
Συνθέτει μια δραματουργία με αποσπάσματα από τα μυθιστορήματα Χωρίς πεπρωμένο του Ίμρε Κέρτες και Ο έβδομος σταυρός της Άννας Ζέγκερς, καθώς και από ποιήματα του Πάουλ Τσέλαν. Και παίζουμε τον Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ ως σύμβολο του μουσικού ανθρωπισμού, καθώς δημιουργεί μια μουσική που καλύπτει όλο το φάσμα των ανθρώπινων ψυχικών κινήσεων και υπενθυμίζει πάντα την τάση μας προς το υπερβατικό. Κρυμμένα μαργαριτάρια ανθρωπισμού μέσα στο ψύχος του μίσους από την πένα των συγγραφέων και με τον Μπαχ που δείχνει ταυτόχρονα και προς τη γη και προς τον ουρανό –και προς τον χορό και προς τη δέηση– θα φέρουν πιο κοντά στην ανθρώπινη χάρη όπως μπορεί να την εννοούσε ο Μένανδρος.
Η πρόταση Ὅταν ἄνθρωπος ᾖ αναδεικνύει τη λόγια μουσική της Κωνσταντινούπολης (15ος-19ος αι.) ως ζωντανή έκφραση ενός πολυπολιτισμικού και ανθρωποκεντρικού κόσμου. Σε ένα περιβάλλον συνύπαρξης πολιτισμών και θρησκειών, η μουσική λειτούργησε ως κοινός τόπος εμπειρίας και επικοινωνίας. Με αφετηρία τον στοχασμό του Μενάνδρου, η δράση φωτίζει τη διαχρονική αξία της ανθρώπινης σχέσης, του έρωτα, της οικογένειας και της ειρηνικής συνύπαρξης. Η κλασική ανατολική μουσική επηρέασε ουσιαστικά τη νεότερη ελληνική δημιουργία μέσα από τη σύζευξη εκκλησιαστικού και κοσμικού λόγου. Το πρόγραμμα κορυφώνεται με το ορατόριο για την ειρήνη του Τσατσαρώνη, ως μήνυμα μνήμης και ελπίδας.
Η μουσικοθεατρική παράσταση Πέρα πάντα παντού είναι ένα μουσικό σκηνικό έργο που συνδέει μύθους, μουσικές και ανθρώπινες εμπειρίες από όλο τον κόσμο, βασισμένο σε πέντε λαϊκά παραμύθια από διαφορετικές ηπείρους. Μέσα από αφήγηση, ζωντανή μουσική, τραγούδι και διάδραση με τα παιδιά, φωτίζει όσα οι άνθρωποι μοιράζονται μέσα στον χρόνο. Έξι καλλιτέχνες δημιουργούν επί σκηνής ένα πρωτότυπο ηχητικό σύμπαν, συνδυάζοντας παραδοσιακά όργανα διαφορετικών πολιτισμών με σύγχρονες μουσικές τεχνικές. Η παράσταση θα πλαισιώνεται από βιωματικά εργαστήρια, ενισχύοντας τη συμμετοχή των παιδιών και τη σύνδεσή τους με τη συλλογική καλλιτεχνική εμπειρία.
Οι δύο πιο όμορφοι νέοι του κόσμου όλου, βασιλείς, θεοί και θνητοί, παραμάνες και υπηρέτες, αγγελιαφόροι, πειρατές, τυμβωρύχοι, τριήρεις και καΐκια, μάχες, ο Αρταξέρξης και ο λαός. Αλήθεια, «ποιος ποιητής ανέβασε στη σκηνή έναν τόσο παράδοξο μύθο» όπου τόσο πολλά στοιχεία συνυπάρχουν; Πρόκειται για το Χαιρέας και Καλλιρρόη του Χαρίτωνα –το πρώτο σωζόμενο μυθιστόρημα της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας (1ος αι. μ.Χ.)–, που για πρώτη φορά στην Ελλάδα μεταφέρεται στο θέατρο ως παράσταση για όλη την οικογένεια, σε σκηνοθεσία Άρη Λάσκου. Δύο έφηβοι ερωτεύονται κι εξαιτίας της ζήλιας χάνονται σε μια άλλη Οδύσσεια, διασχίζοντας χώρες και θάλασσες από τις Συρακούσες έως τη Βαβυλώνα. Ένα συγκινητικό και πολυετές ταξίδι ενηλικίωσης, αποδίδεται μέσα σε εβδομήντα λεπτά από πέντε ηθοποιούς. Παίζοντας, τραγουδώντας και αλλάζοντας ρόλους διαρκώς, διαβάζουν το κείμενο με σύγχρονη ματιά, φωτίζοντας ζητήματα όπως η έμφυλη βία, η παραπληροφόρηση και η αυτογνωσία. «Όλοι οι άνθρωποι, μόλις σε μια στιγμή, μπορούν να φερθούν απάνθρωπα. Όλοι, όμως, μπορούν να αλλάξουν και να επανορθώσουν».
Η Επιστροφή είναι μια παράσταση χορού και μουσικής για τρεις χορεύτριες και έναν μουσικό επί σκηνής που επιχειρεί μια διερεύνηση της ανθρώπινης κατάστασης μέσα από τις έννοιες του κύκλου και του ερειπίου. Το έργο προσεγγίζει το σώμα ως φορέα μνήμης και σχέσης, ως μέρος μιας διαρκούς διαδικασίας επιστροφής και επαναπροσδιορισμού. Μέσα από κίνηση, ήχο και υλικά ένα ερειπιακό πεδίο δημιουργείται, μεταβάλλεται και ανασυντίθεται, χαρτογραφώντας τη διαδρομή από το ατομικό στο συλλογικό.
Η σύνθεση αναπτύσσεται μέσα από θραύσματα κίνησης, ήχου και δράσης, μικρά συμβάντα που εμφανίζονται, μετασχηματίζονται και επανέρχονται σε νέες συνδέσεις. Έτσι, το έργο δεν ακολουθεί μια γραμμική αφήγηση, αλλά συγκροτείται από διαδοχικές συναντήσεις, όπου το μεμονωμένο αποκτά νόημα μέσα από τη σχέση του με το σύνολο.
Ο αρχαιολογικός χώρος της Μαρώνειας λειτουργεί ως τοπίο-συνομιλητής παρά ως απλό σκηνικό. Παράλληλες χρονικότητες εμφανίζονται και συνυπάρχουν χωρίς να συγχωνεύονται, ενώ το προσωπικό επανατοποθετείται μέσα στη συλλογικότητα. Η επιστροφή δεν αφορά την αναζήτηση ενός ίδιου σημείου, αλλά τη συνάντηση με τον άλλον, το σώμα και τον κοινό χώρο, όπου η κίνηση, η μεταβολή και η συνύπαρξη γίνονται κοινή εμπειρία.
Το ίχνος αντιπροσωπεύει το αποτύπωμα της ανθρώπινης παρουσίας στον χρόνο και στον χώρο, τη συσσώρευση γνώσης, εμπειρίας και εξέλιξης της ανθρωπότητας. Κατά μια ιστορική ανάγνωση, τα ίχνη γεννιούνται μέσα από συγκρούσεις, μετακινήσεις και μεταμορφώσεις, όπως και οι πολιτισμοί: μέσα από φωτιά, στάχτη και επαναδιαπραγμάτευση. Τα ίχνη του ανθρώπου διαμόρφωσαν τον κόσμο γεωγραφικά, πολιτισμικά, κοινωνικά και πολιτικά: στο σώμα, στον δημόσιο χώρο, στη μνήμη και στους μύθους. Όταν η πράξη ολοκληρώνεται, το ίχνος παραμένει ως μαρτυρία. Για κάθε άνθρωπο αντιστοιχεί ένα σύνολο ιχνών που λειτουργούν ως καθρέφτης της εξέλιξής του. Το ίχνος είναι η ανώτερη μορφή του ανθρώπου ως δυνατότητα μέσα από επίγνωση, γνώση και ευθύνη. Δεν έχει φύλο ή υλική υπόσταση. Είναι καθαρή συνείδηση και ταυτόχρονα πολιτική, καθώς φέρει τα αποτυπώματα της συλλογικής ιστορίας. Το ίχνος είναι φορέας γνώσης χωρίς να αποτελεί την πλήρη αλήθεια και παραμένει πάντα ανοιχτό σε ερμηνεία.
Παράλληλες δράσεις
- «Ενσωματωμένα ίχνη: Ερμηνεύοντας την πόλη»: Workshop με τον Ιωάννη Καρούνη | 7-13 Ιουλίου 2026
- «Ενσωματωμένα ίχνη: Ερμηνεύοντας την πόλη»: Ανοιχτή δημόσια συζήτηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας | Μετά την παράσταση στις 14 Ιουλίου 2026
Η συμμετοχή είναι δωρεάν.
Μες στη διαρκή του περιπέτεια ο άνθρωπος κατακτά μέρη ολότελα ξένα προς τη δική του ιδιοσυγκρασία – και συχνά επιλέγει βίαια να επικρατήσει σε αυτά με την επιβολή του «πολιτισμού» του. Όμως, ο κεντρικός ήρωας της Τρικυμίας, ο Πρόσπερο, μέσα από πέντε κρίσιμες αναμετρήσεις θα φτάσει τελικά στην απόλυτη ωριμότητα: θ’ απαρνηθεί κάθε βίαιη εξουσία και θα στραφεί προς τη συγχώρηση.
Στο τελευταίο έργο του Σαίξπηρ ο σοφός Πρόσπερο (κυρίαρχος μιας επικράτειας μέσω της μαγείας του) παρουσιάζεται ως απόλυτος εξουσιαστής: ως άλλος «σκηνοθέτης» ελέγχει τη φύση, τους ανθρώπους, τον χρόνο και ασφαλώς τη ροή των γεγονότων. Ωστόσο αυτή η εξουσία τον έχει απομακρύνει από την αληθινή φύση του ανθρώπου, μια και η γνώση του λειτουργεί ως μηχανισμός ελέγχου.
Το έργο παρακολουθεί τη συνειδητή επιλογή του να γίνει και πάλι… άνθρωπος, και να διασταυρωθεί έτσι με τη μενανδρική σκέψη ότι ο άνθρωπος γίνεται «ωραίος» όταν χρησιμοποιεί τη δύναμή του για κοινό καλό.
Η εικαστική περφόρμανς Κάθοδος ενεργοποιεί μια διαδικασία κατανόησης του εαυτού μέσα από μια μετα-ανθρωποκεντρική προσέγγιση, όπου η ανθρώπινη ύπαρξη νοείται ως μέρος ενός πλέγματος διαειδικών σχέσεων. Οι συμβιωτικές αυτές δομές δεν είναι σταθερές ή ισόρροπες, αλλά συγκροτούνται από ασυμμετρίες, σχέσεις εξάρτησης και διαρκείς μετασχηματισμούς. H δράση προσκαλεί το κοινό σε μια συλλογική εμπειρία κατάβασης μέσα από τα αθέατα γεωλογικά στρώματα σε ένα οριακό πεδίο εμπειρίας, όπου οι κοινωνικές και αντιληπτικές συνθήκες αποσταθεροποιούνται. Πρόκειται για ένα τελετουργικό απομάθησης, μια ακολουθία αναπάντεχων συναντήσεων –ή αναμετρήσεων– με το έδαφος, την υλικότητα και τις μη ανθρώπινες μορφές ζωής. Τι θα σήμαινε η φροντίδα για τον πλανήτη αν προϋπέθετε την επινόηση ριζικά νέων τρόπων ακρόασης, αντίληψης και συνύπαρξης;
Η Κόρη ανοίγει το σεντούκι. Ξεδιπλώνει τα κιλίμια, ένα ένα, και θυμάται όσα της αφηγήθηκε η μητέρα της. Κάθε υφαντό, τρεις ιστορίες: η ιστορία του κόσμου –με πολέμους, σοδειές και πανηγύρια–, η ιστορία της παρέας –με τραγούδια, πειράγματα, παραμύθια και κουβέντες– κι η σιωπηλή ιστορία της καρδιάς.
Με προσδοκίες, μοναξιά κι όνειρα. Έτσι κυλούσαν, υπό το φως της λάμπας, οι ώρες της ύφανσης. Τα χέρια των γυναικών έμοιαζαν με εκείνα των μυθικών, αιώνιων Υφαντρών. Μα ο καιρός άλλαξε. Η Κόρη δεν υφαίνει πια για να ζεσταθεί και να ζεστάνει. Υφαίνει για να θυμηθεί και να δημιουργήσει. Το υφαντό γίνεται φωνή. Κι ο αργαλειός, σώμα μουσικό. Τα νήματα πάλλονται. Μέσα στην τελευταία ύφανση, εκεί όπου ενώνονται οι μνήμες, γεννιέται η Έργηχος – το έργο από ήχο.
Ευχαριστούμε το Κοιν.Σ.ΕΠ. «Το Πλέτενο» Ξάνθης για την ευγενή προσφορά του αργαλειού.
[…] Ο μύθος προσπαθεί να εξηγήσει το ανεξήγητο.
Μιας και προέρχεται από ένα αίτιο αληθινό, πρέπει και πάλι να τελειώσει στο ανεξήγητο.
Προμηθέας του Φραντς Κάφκα _ Μτφ.: Γ. Καρτάκης (2018)
Σε μια εποχή όπου ο χρόνος επιταχύνεται, η συλλογικότητα θρυμματίζεται και η βιωμένη εμπειρία υποκαθίσταται από την πληροφορία, η σκηνική μουσική σύνθεση Ιώ: στο βουνί των μεγάλων θεών εμπνέεται και εφορμάται από το μυστήριο του νησιού της Σαμοθράκης και διερευνά την πίστη ως τόπο ιδεών, συγκρούσεων και συνδέσεων. Μια σύγχρονη διαβατήρια τελετουργία για τη φωτιά του πολιτισμού μας, την απανθρωπιά του ανθρώπου και την αλληλεγγύη, με βασικό υλικό τον Προμηθέα δεσμώτη του Αισχύλου. Εκκινώντας από εθιμοτυπικά σχήματα ενός παραδοσιακού γάμου συναντάμε έναν έρημο πια Προμηθέα. Ο ιερός γάμος που προορίζεται για τη νύφη-Ιώ δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί. Καμιά και κανένας από τους παρευρισκομένους δεν γνωρίζει πια το τελετουργικό.
Ο κορυφαίος του Χορού τραγουδά την αδυναμία των ανθρώπινων κοινωνιών και τους πόνους του Τιτάνα που τιμωρείται για τα δώρα που έδωσε στην ανθρωπότητα. Οι μουσικές συνθέσεις των People of the Wind δίνουν το έδαφος στα μέλη του Χορού να αναζητήσουν νέες ερμηνείες του μύθου και της ιστορίας. Υπάρχουν άραγε άλλοι τρόποι συσχέτισης πέρα από αυτούς που αναπαράγουμε;