Νήσος Κως, το ταξίδι ξεκινάει το 1890, στη γενέτειρα της σπουδαίας Ελληνίδας Μαρίκας Παπαγκίκα.
Το 1913 ακολουθεί τους γονείς της που μεταναστεύουν στην Αίγυπτο και δύο χρόνια μετά στην Αμερική, όπου εγκαθίσταται και ζει ως το τέλος της ζωής της, το 1943. Στη Νέα Υόρκη αρχίζει η μεγάλη καριέρα της ξεχωριστής αυτής τραγουδίστριας που ηχογράφησε πάνω από διακόσια τραγούδια ελαφρά, σμυρναίικα, δημοτικά και ρεμπέτικα. Η φήμη της εξαπλώνεται και τα τραγούδια της αγαπιούνται μέσα απ’ τους δίσκους της που φτάνουν σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
Μια μουσικοθεατρική παράσταση αναφοράς και τιμής στη μυθική Μαρίκα, την πρώτη ανάμεσα στις άλλες σημαντικές Ελληνίδες τραγουδίστριες της Αμερικής που η ζωή και η δημιουργική της πορεία έχουν αποκτήσει διαστάσεις πραγματικού θρύλου.
Πρόκειται για μια παράσταση που συνδυάζει αποσπάσματα από τις Ικέτιδες του Αισχύλου, ιστορικά στοιχεία, μαρτυρίες, παραδοσιακά ακούσματα αλλά και πρωτότυπα κείμενα και τραγούδια, προκειμένου να φωτίσει το έπος της μετεγκατάστασης των νεαρών γυναικών που αποτελούσαν τη συντριπτική πλειοψηφία των προσφυγικού πληθυσμού.
Οι νεαρές χήρες, ανύπαντρες και ορφανές Μικρασιάτισσες, στην προσπάθειά τους να διεκδικήσουν την επαγγελματική αλλά και προσωπική «αποκατάστασή» τους στην πατριαρχική Ελλάδα του ’22, γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από άντρες αλλά και ρατσισμού από Ελλαδίτισσες που τις βλέπουν ως αντίζηλες.
Τις αποκαλούν «παστρικές», όχι για να παινέψουν την αγάπη τους για τον καλλωπισμό και την καθαριότητα: εκείνα τα χρόνια στην Ελλάδα οι μόνες που –λόγω επαγγέλματος– πλένονταν συχνά ήταν οι πόρνες. Οι «τίμιες» γυναίκες δεν είχαν ανάγκη να «ξεπλυθούν» από καμιά «ντροπή»…
Η ομάδα Ονειρόδραμα δημιούργησε μια διακειμενική πρότυπη περφόρμανς με τίτλο Ο εφιάλτης της Περσεφόνης #Τσερνόμπιλ για όλη την οικογένεια. Σε ένα ουτοπικό άχρονο περιβάλλον μπορούν όλα να συμβούν, εκεί που η πραγματικότητα μπλέκεται με το φανταστικό, εκεί που το πρόβλημα γίνεται τόσο κρίσιμο και μη αντιμετωπίσιμο, εκεί τότε αρχίζει και λειτουργεί ένας άλλος μηχανισμός αυτοσυντήρησης.
Ο μύθος της Περσεφόνης κατά τον Ομηρικό ύμνο στη Δήμητρα, η ποίηση του Νίκου Γκάτσου, οι πραγματικές μαρτυρίες του Τσερνόμπιλ της νομπελίστριας συγγραφέως Σβετλάνας Αλεξίεβιτς, Τα παιδιά του γαλάζιου πλανήτη του Αντρί Σνερ Μάγκνασον και Ο ύμνος της αγάπης από την επιστολή προς Κορινθίους του Αποστόλου Παύλου αποτελούν την έμπνευση και τα εργαλεία που συνθέτουν τον καμβά για να τεθεί στο επίκεντρο το πρόβλημα της ενεργειακής κρίσης και της κλιματικής και οικολογικής καταστροφής. Η συμμετοχή παιδιών στη δράση αποτελεί το πιο σημαντικό κομμάτι της. Πρόκειται για μια διαμαρτυρία, μια έκκληση και μια απάντηση στους «μεγάλους» που καταστρέφουν το «σπίτι μας», τον πλανήτη Γη.
Το σώμα είναι γη. Κουβαλάει ποτάμια. Οι υδάτινες μάζες τους κινούνται μέσα μας, μας διατρέχουν και μας κινούν. Το νερό δεν είναι άλλο από εμάς. Είναι η πρώτη συγγενής μας και το πρώτο φάρμακο στο οποίο στρεφόμαστε. Όσο δηλητηριάζουμε και εξαντλούμε τους υδάτινους πόρους μας, πώς θα καθαρίζουμε τις πληγές μας;
Η παράσταση Running Dry καλεί τους θεατές σε μια χορευτική περφόρμανς όπου το νερό επιστρέφει ως Ερινύα, ως αρχέγονη ορμή. Οι Ερινύες δεν μπορούν να υπάρξουν ερήμην του άγριου. Αυτό καλούν: το αδάμαστο, υπερασπιζόμενες τα άγρια τοπία της ψυχής. Ερινύα είναι η λειψυδρία, η ξηρασία, η πλημμύρα, η στάθμη της θάλασσας που ανεβαίνει, το ποτάμι που στερεύει, το δέρμα που ζαρώνει. Δεν αποτελεί τιμωρία, αλλά γίνεται γνώση. Τα χορευτικά σώματα επιστρέφουν στο νερό/ την αρχαιότερη άγρια συγγενή τους και μέσω κινητικών κυμάτων, φωνών, εξομολογήσεων και χειρονομιών ξεδιπλώνουν προσωπικούς υδάτινους χάρτες σωματικών μνημών και υφαίνουν έναν κόσμο φωτεινής συνύπαρξης.
Η θεατρική παράσταση Κουρά, σε σκηνοθεσία του Θοδωρή Γκόνη και κείμενα της Γλυκερίας Μπασδέκη, έρχεται στο Αρχαίο Θέατρο Γιτάνων στη Θεσπρωτία.
Ο Μέγας Κουρέας και η Κορυφαία (ενός χορού που δεν υπάρχει πια), βρίσκονται ολομόναχοι μαζί σ’ έναν κόσμο κατεστραμμένο, αφύσικο και αγνώριστο πια. Με μέσον σωτηρίας ένα ψαλίδι κουράς και τον κατακερματισμένο Λόγο προσπαθούν να θυμηθούν όσα ξέχασαν και να επαναφέρουν την φυσική τάξη των πραγμάτων. Σ’ αυτή την προσπάθεια, η κουρά της Κορυφαίας- αμνού αποτελεί την έσχατη χειρονομία στην υπονόμευση της φυσικής τάξης και της επανάληψης ως εθιμικού δικαίου που κρατά την κοινότητα σε συνοχή. Τα μαλλιά προσφέρονται με αντάλλαγμα έναν νέο, «ανάλαφρο» και «αναμάρτητο» αυτό. Το κειρόμενο σώμα πρέπει να λατρευτεί, αλλιώς η τελετή θα μείνει μόνον στην περιγραφή και η φύση θα ξαναγίνει αμείλικτη.
Η Κουρά είναι μια αλληγορία περί φύσεως, μια σκληρή και τρυφερή τελετουργία σ’ έναν διαλυμένο κόσμο που αντιστέκεται στη φυσική καταστροφή του. Ο Μέγας Κουρέας και η Κορυφαία, «το τελευταίο ζευγάρι στη γη», θα αλληλολατρευτούν για να μπορέσουν να σώσουν τη Μητέρα Φύση τους, τη Μεγίστη Κομμώτρια των πάντων.
Η νέα παραγωγή Μωρή Φύση! της δραστήριας ομάδας C. for Circus είναι μια ξεχωριστή παράσταση θεάτρου και μουσικής, βασισμένη στη νουβέλα του Κινέζου συγγραφέα Γιεν Λιένκε Χρόνια Μήνες Μέρες. Η παράσταση «παρακολουθεί» μια χρονιά που η ξηρασία έμοιαζε να μην τελειώνει ποτέ και αφηγείται μια ιστορία για τη δύναμη της ζωής.
Από το πρωί ως το βράδυ ο Παππούλης, κεντρικός χαρακτήρας της ιστορίας, σχεδόν ακούει τα μαλλιά του να καίγονται. Ένα τρομερό κύμα ξηρασίας αναγκάζει τους κατοίκους ενός απομακρυσμένου ορεινού χωριού να τραπούν σε φυγή – όλους εκτός από αυτόν τον γέρο άνδρα κι ένα τυφλό σκυλί, που δεν μπορούν να κάνουν το εξουθενωτικό ταξίδι στα βουνά σε αναζήτηση τροφής και νερού. Ο γέρος φυλάει μία και μοναδική καλαμποκιά που έχει φυτρώσει στην άγονη γη. Αφιερωμένος σε αυτήν και στην ελπίδα που του δίνει, αγωνίζεται κάθε μέρα ενάντια στην ήττα, κερδίζει κάθε μέρα μια νίκη κόντρα στον θάνατο. Μια πεισματική μάχη επιβίωσης μέχρι τη δραματική κορύφωση του τέλους όπου ο ένας από τους δύο πρέπει να θυσιαστεί για να επιβιώσει ο άλλος και να κρατήσει ζωντανή την καλαμποκιά.
Η μουσικοθεατρική παράσταση Ίσως και να είμαστε αδέρφια τελικά της Φένιας Παπαδόδημα βασίζεται στη συγκλονιστική επιστολή του Ινδιάνου αρχηγού Σηάτλ που γράφτηκε το 1854 σαν απάντηση στον εκπρόσωπο της Ουάσινγκτον που ζητούσε να αγοράσει τη γη τους. «Αν σας πουλήσουμε τη γη μας, θα πρέπει να θυμάστε πως είναι ιερή…» Σκοπός του έργου είναι η δημιουργία μιας κοινής συνείδησης που υπαγορεύει μια αλήθεια η οποία δεν έχει ακόμη κατανοηθεί πλήρως: Για να σταματήσουμε την καταστροφή της Φύσης θα πρέπει πρώτα να αλλάξουμε την ίδια την κοσμοεικόνα μας. Μια μουσική περιήγηση, τέλος, γύρω από τη χτισμένη το 1280 Κόκκινη Εκκλησιά στο Βουργαρέλι, όπου διάσπαρτα τοποθετημένοι πίνακες του Γιώργου Κόρδη αφηγούνται τη μεταμόρφωση του ανθρώπου και του πλανήτη, από την πτώση από τον Κήπο της Εδέμ έως σήμερα, συνομιλώντας με τα δρώμενα.
Η πρωτότυπη σύνθεση εμπεριέχει, επίσης, αποσπάσματα κειμένων από τα έργα Η πράσινη ιστορία του κόσμου του Κλάιβ Πόντινγκ και Θάνατος και Ανάσταση της ιερής κοσμολογίας του Φίλιππου Σέρραρντ.
Μια παράσταση για εφήβους όλων των ηλικιών, το έργο Δύο πέτρες με παράξενο σχήμα της δραστήριας ομάδας Apparatus είναι μια σκηνική σύνθεση που αντλεί θέματα, προβληματισμούς, εικόνες και ήχους από τη σκέψη ότι η φύση δεν γνωρίζει κρίση. Μέσα από μια παιγνιώδη αφήγηση κρυφοκοιτάζει ένα ολόκληρο σύμπαν πιθανοτήτων και δυνατοτήτων που διανοίγεται μπροστά μας.
Στην παράσταση, τέσσερα θεατρικά πρόσωπα αναζητούν αρμούς και ρωγμές σε έναν χώρο που τα συνδέει με το περιβάλλον, τον πολιτισμό και τη μνήμη και που τα συνδέει τελικά μεταξύ τους. Με στόχο να δημιουργήσουν κάτι με ό,τι κι αν βρίσκεται στη διάθεσή τους, πασχίζοντας να αφήσουν πίσω τους ίχνη κι όχι μόνο ερείπια, αναζητούν τις αξίες των υλικών και των σκέψεων, προσπαθούν να κατανοήσουν τις αλλαγές και να βρουν τη θέση τους σε αυτό το ευμετάβλητο σύμπαν. Σε ένα παιχνίδι με τα υλικά, το φως, τη μουσική και την ποίηση, ισορροπούν μεταξύ βαρύτητας και ελαφρότητας, δρουν και μετατοπίζονται, μεταβάλλουν τον χώρο και μεταβάλλονται από αυτόν.
Ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Μάρκελλος (συγγραφέας των έργων Η απαγωγή της Τασούλας, Χορευτική πανούκλα και Δυο πορτοκάλια για τα Χριστούγεννα) εμπνέεται από έναν λαϊκό θρύλο της Ηπείρου για να συνθέσει ένα δημοτικοφανές κείμενο στα πρότυπα των Παραλογών. Μια ομάδα ηθοποιών-μουσικών ερμηνεύουν άλλοτε ως Αφηγητές κι άλλοτε ως Δρώντες Χαρακτήρες, ενώ ταυτόχρονα τραγουδούν πρωτότυπες συνθέσεις σε δρόμους πολυφωνικού ηπειρώτικου από τη Βασούλα Δελλή και τη Ναταλία Λαμπαδάκη, μέλη του φωνητικού σχήματος «Πλειάδες».
Η γριά Ίτσα είχε ιδιαίτερο και ρόλο στην κοινότητα του χωριού Αετομηλίτσα της Κόνιτσας. Είχε χαρακτηριστικά καλής μαγίστρας, σκορπίζοντας γύρω της ανακούφιση ανάμικτη με φόβο. Τον Ιούλιο του 1974 όταν, κηρύχτηκε γενική επιστράτευση, μάζεψε τα κορίτσια στην εκκλησία του Αη-Νικόλα, για την επιτέλεση ενός αρχέγονου, αποτρεπτικού Χορού. Ενός ανάποδου χορού, αντίθετου με τη φορά των δεικτών του ρολογιού, με τα πρόσωπα να κοιτούν όχι προς το κέντρο του κύκλου, αλλά προς τα έξω. Χορεύοντας επαναλάμβαναν ρυθμικά, τα λόγια «Δεν είναι τίποτα, καλέ, δεν είναι τίποτα. Οι εχθροί στη θάλασσα και τα παιδιά στο σπίτι».
*Η παραγωγή θα ήθελε να ευχαριστήσει τον Καθηγητή Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Κο Βασίλη Νιτσιάκο, ο οποίος εμπιστεύτηκε στην καλλιτεχνική ομάδα τα προσωπικά του βιώματα, όπως τα κατέγραψε στο πρόσφατο βιβλίο του «Και το σώμα θυμάται…»
Στον κατεξοχήν φορτισμένο τόπο του Νεκρομαντείου του Αχέροντα, συναντάμε μια γυναίκα στην αυλή του σπιτιού της. Μας καλωσορίζει και μας μαζεύει γύρω της για να μας διηγηθεί την εμπειρία της από την πρώτη της συνάντηση με το φαινόμενο του θανάτου. Μαζί της, δίπλα της ένας μουσικός σαν μια αόρατη φιγούρα τη συνοδεύει ηχητικά σε αυτή τη σύγχρονη και συνάμα παραδοσιακή αφήγηση. Μια αφήγηση για το πέρασμά από την εγκόσμια κατάσταση στην υπερκόσμια. Μια προσπάθεια κατανόησης και εξαγνισμού του δεύτερου μέρους του ζεύγους «Ζωή και Θάνατος». Αυτού του τόσο καθημερινού και αναπόσπαστου μέρους κάθε ύπαρξης που ακόμη μας δυσκολεύει στην αποδοχή του.