Η μουσική παράσταση Παρόλες: Πώς τα τραγούδια του χθες συνομιλούν με το σήμερα; από το μουσικοθεατρικό σχήμα «Κατά-φωνή» καταπιάνεται με τη θεσμική και κοινωνική λογοκρισία σε τραγούδια από το 1930 ως το 1980. Ένα σύγχρονο μουσικό σύνολο συναντά ένα μπουλούκι «από τα παλιά». Κουβεντιάζουν μεταξύ τους για τη λογοκρισία, την ελευθερία έκφρασης και την πολιτική ορθότητα στα τραγούδια.
Το ρεπερτόριο περιστρέφεται γύρω από ερωτήσεις όπως: Τι σκέφτεται μια προσφυγούλα μασουλώντας ανθούς κανέλας; Γιατί μια μαύρη Φορντ περιμένει την Αλεξάνδρα και την Ευλαμπία; Πώς ακούστηκαν τα μαλαματένια λόγια, όταν νύχτωσε χωρίς φεγγάρι; Γιατί θα κλείσω τα μάτια; Πώς οι οπερέτες και τα ρεμπέτικα φλερτάρουν με τον σεξισμό, την πατριαρχία και τον σουρεαλισμό; Στίχοι, εικόνες και ήχοι πλέκονται με ζωντανή μουσική και αφηγήσεις, γεμάτες άβολες σιωπές και ηχηρές παρόλες. Άραγε, όταν η Χασκίλ, ο Βαμβακάρης και ο Τσιτσάνης είπαν «άσε πλέον τις παρόλες, σου ’ξηγήθηκα», αναρωτήθηκαν αν οι παρόλες τους θα λογοκριθούν, θα αλλάξουν ή θα παραμείνουν ίδιες, παρ’ όλα αυτά;
* Παρόλες: λέξη με λατινικές ρίζες, συνώνυμη με τις «παχιές λέξεις» και τις «φλύαρες κουβέντες».
Ο Μανώλης Μητσιάς κάλεσε την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, την κορυφαία Ελληνίδα ηθοποιό, να αποδώσουν μαζί τραγούδια που συνθέτουν τη συλλογική μας μνήμη και την εμψυχώνουν στους καλούς και στους σημερινούς δυστοπικούς καιρούς. Ένα αφιέρωμα από καρδιάς στους ποιητές των τραγουδιών και μέσα από αυτό μια ολοκάθαρη μουσική διαδρομή στην ιστορία και τον πολιτισμό της νεότερης Ελλάδας.
O αξεπέραστος Μανώλης Μητσιάς συναντιέται στη σκηνή με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, η οποία απαγγέλλει στίχους των ποιητών και τραγουδά για πρώτη φορά επί σκηνής. Τραγούδια σε στίχους των Νίκου Γκάτσου, Οδυσσέα Ελύτη, Γιώργου Σεφέρη, Γιάννη Ρίτσου, Μάνου Ελευθερίου, Λευτέρη Παπαδόπουλου, των ποιητών που έδωσαν τον κανόνα του καλού ελληνικού τραγουδιού.
Έχοντας εμπνευστεί και μελοποιήσει μοναδικά ποιήματα σπουδαίων Ελλήνων δημιουργών, το θρυλικό συγκρότημα Υπόγεια Ρεύματα θα πραγματοποιήσει μια ξεχωριστή συναυλία η οποία, με στόχο τη συνολική παρουσίαση αυτών των εξαιρετικών πρωτότυπων συνθέσεων, νέων και παλαιότερων, ειδικά διαμορφωμένων για τη «μυστική» συναυλία, θέτει τις βάσεις για συζήτηση, έμπνευση και εξέλιξη της λογικής σύνδεσης της κλασικής μας κληρονομιάς με τη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση.
Παράλληλα, η εικαστικός Ρένα Παπαγεωργίου εκθέτει τις δημιουργίες της, απεικονίζοντας τις προσωπογραφίες σπουδαίων ποιητών και ποιητριών μας με τη μοναδική αφηρημένη αλλά γεμάτη σεβασμό και ενδιαφέρον τεχνοτροπία της. Οι καλλιτέχνες, με τις μελοποιημένες ποιητικές συνθέσεις και τις εικαστικές απεικονίσεις, αντιμετωπίζουν το παρελθόν ως μια δημιουργική συνθήκη η οποία αποτελεί την έμπνευση αυτής της δράσης αφιέρωμα στην ποίηση και στην καλλιτεχνία, μέσω μιας ατμοσφαιρικής συναυλίας που θα προσφέρει μια μοναδική εμπειρία στο κοινό.
Ο πρώτος Κυβερνήτης επιστρέφει σήμερα στο Ναύπλιο, προσπερνά την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα και ανεβαίνει στο Παλαμήδι. Κρατά στα χέρια του μια επιστολή. Τρεις ηθοποιοί και μια ομάδα μουσικών δημιουργούν ένα σπονδυλωτό θέαμα –μια «μουσικοθεατρική Βαβυλωνία»– και μας μεταφέρουν στην ταραγμένη εποχή του Καποδίστρια, με άξονα τα κείμενα που στηρίζονται σε αυθεντικά γραπτά και διαλόγους της εποχής (Ιστορικές αναμνήσεις του Νικολάου Δραγούμη, Απόλογα για τον Καποδίστρια του Γεωργίου Τερτσέτη, Στρατιωτικά ενθυμήματα του Νικολάου Κασομούλη, Ιστορική ανθολογία του Γιάννη Βλαχογιάννη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως του Θωμά Γόρδωνος και άλλα), όπως και πρωτότυπα κείμενα.
Το Περαμάτισμα αποτελεί μια πολιτιστική πρόταση, εμπνευσμένη από τη διαχρονική τελετουργία του περαματίσματος στον παραδοσιακό αργαλειό – τη διαδικασία του «περάσματος» των νημάτων που καθορίζει το σχέδιο και την τεχνοτροπία κάθε υφαντού. Ως έννοια, το περαμάτισμα μετατρέπεται σε εργαλείο κατανόησης της συνύφανσης του τοπικού με το παγκόσμιο, της παράδοσης με την καινοτομία, του χρόνου με τον χώρο, του ανθρώπου με την ύλη και την τεχνολογία.
Στον ορεινό Ψηλορείτη και το Ιδαίον Άντρον, έναν τόπο με ειδικό βάρος και ισχυρό συμβολισμό για την Κρήτη, το έργο επιχειρεί να συνυφάνει την πολιτιστική μνήμη με τη σύγχρονη δημιουργία και με επίκεντρο τον άνθρωπο δημιουργό. Μέσα από το Περαμάτισμα αναδύεται: η δυναμική της υφαντικής ως χειρονομίας, συμβολισμού και πολιτισμικού κώδικα· η συνάντηση παραδοσιακών τεχνών με νέες τεχνολογίες και ψηφιακές μορφές έκφρασης· η συνύφανση διαφορετικών μουσικών ιδιωμάτων που γεννούν μια νέα ακουστική εμπειρία.
Το έργο Το Κάστρο της Μυτιλήνης: Χτίζοντας πάνω στο παρελθόν αποτελεί ένα πολυθέαμα ανάμεσα στη μουσική και το θέατρο που παρουσιάζει όλα όσα γέννησαν τη σημερινή μορφή του κάστρου – οι θεατές μεταφέρονται εικονικά σε επτά σημεία σταθμούς όπου έχουν στηθεί επτά διαφορετικές περφόρμανς. Κάθε πλίνθος του κάστρου της Μυτιλήνης στηρίχθηκε πάνω στον προηγούμενο. Διαφορετικοί λαοί έχτισαν ο ένας πάνω στον άλλον, σε μια διαρκή σύνθεση των πολιτισμών, με τη χρήση πολλών και διαφορετικών συστατικών. Πώς οι άνθρωποι διαμόρφωσαν στο πέρασμα των αιώνων το κάστρο και πώς το κάστρο διαμόρφωσε τους ανθρώπους που φιλοξένησε; Κάθε διαφορετική εποχή, συνδεδεμένη με την προηγούμενη, παίρνει τη σκυτάλη, προσφέρει τον δικό της λίθο και γεννά με τη σειρά της τροφοδοσία για την επόμενη. Το χθες, το σήμερα και το αύριο, το παρελθόν ως οδηγός, η Ανατολή και η Δύση, η εξέλιξη του κτίσματος αλλά στο επίκεντρο πάντα η ζύμωση του νέου από το παλιό πάνω στο ίδιο το κάστρο, στους ανθρώπους και στην τέχνη.
Η καντάτα για υψίφωνο, πνευστά και ακορντεόν Βρυκόλαξ εν Καβειρίω είναι ένα μουσικό παραμύθι για τους ηττημένους και αήττητους βρυκόλακες της εποχής μας μέσα από τη σύμπραξη του συνθέτη Αποστόλη Κουτσογιάννη και τ@ ποιητ@ Μαρλένο Νίκα και Σέμη Σελάμι.
Μια λυρική περφόρμανς κάτω από το φως του αυγουστιάτικου φεγγαριού στον αρχαιολογικό χώρο του Καβειρίου της Λήμνου, με σολίστ τη διεθνή υψίφωνο Αφροδίτη Πατουλίδου και με το διακεκριμένο μουσικό σύνολο Ventus Ensemble. Τα γλυπτά του εικαστικού Φίλιππου Βασιλείου εμπνέονται από τις αναγεννησιακές εικόνες του Gregorio Dati, ξεδιπλώνοντας ετερόκλητες υφές του μύθου. Τα έργα «Συγχώρεση» του Ιάκωβου Πολυλά και «Ο γυιος του βρυκόλακα»» του Αχιλλέα Παράσχου, οι σκοτεινές βαμπίρ νουβέλες του 19ου αιώνα ως υπόμνηση ενός παράλογου σύμπαντος, συνδιαλέγονται με το πρωτότυπο λιμπρέτο των δημιουργών μεταγγίζοντας και σ’ εμάς το πρόταγμα ενάντια στην απομάγευση του κόσμου.
Στη μουσική παράσταση υπό τον τίτλο Πατέρας & Γιος: Διάλογος μέσα από την τζαζ – Το βάρος της κληρονομιάς ο Δημήτρης Βασιλάκης, διεθνώς καταξιωμένος σαξοφωνίστας και συνθέτης, και ο Νέστορας Βασιλάκης, εκπρόσωπος της νέας γενιάς μουσικών, συνομιλούν μέσα από τη μουσική, εξερευνώντας τη σχέση παράδοσης και καινοτομίας. Το συναυλιακό πρόγραμμα περιλαμβάνει επιλεγμένα κομμάτια πατέρα και γιου από το standard jazz ρεπερτόριο, καθώς και πρωτότυπες συνθέσεις και από τους δύο σε έναν διαρκή διάλογο που γεφυρώνει τις γενιές και με την ποίηση αλλά και με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.
Το 1898-99 ο Γάλλος περιηγητής και γλωσσολόγος Hubert Pernot συναντά τον αυτοδίδακτο λόγιο Κωνσταντίνο Ν. Κανελλάκη και καταγράφει 114 χιώτικες παραδοσιακές μελωδίες του νησιού. Μια ευτυχής συγκυρία! Δεν είναι η πρώτη φορά που συνθέτες καταπιάνονται με αυτό το πλούσιο μουσικό αλλά συνάμα και πολιτιστικό υλικό: ανάμεσά τους εξέχουσα θέση κατέχουν ο Maurice Ravel με τις Πέντε ελληνικές λαϊκές μελωδίες (1904-1906) και ο Μιχάλης Αδάμης με τα Χιώτικα δημοτικά τραγούδια (1989).
Ο Λευτέρης Βενιάδης επιλέγει δώδεκα από τα καταγεγραμμένα δημοτικά τραγούδια της Χίου προκειμένου να τα ανασυνθέσει και να τα επανασυστήσει στο κοινό και προτείνει μια εναλλακτική, ενιαία αφήγηση του τοπικού συλλογικού βιώματος με σκηνική προέκταση η οποία συμπληρώνεται αντιστικτικά με τον σύγχρονο χορό – το δραματουργικό εγχείρημα επιχειρεί να φέρει το παρελθόν στο σήμερα και να αφουγκραστεί το μέλλον.
Η μουσικοχορευτική παράσταση Εν-Διαμέσως / In between συνταιριάζει τη μουσική της Κρήτης με σύγχρονους ετερόκλητους ήχους και με ελεύθερο χορό. Αρχέγονοι ήχοι της Κρήτης αναβιώνουν στο σήμερα, συμπλέκονται με ήχους σύγχρονης δυτικοευρωπαϊκής μουσικής αλλά και με ηχοτοπία ειδικών εφέ. Παραδοσιακά όργανα όπως το θιαμπόλι, η μαντούρα, ο άσκαυλος, η λύρα και το λαούτο συνδυάζονται δημιουργικά με πετάλια εφέ και με φλάουτα όπως το soprano, το alto, το ινδικό bansuri και το κινέζικο bawe. Ταυτόχρονα, σε ένα πλαίσιο ελεύθερου αυτοσχεδιασμού και πειραματισμού, ο χορός καταφέρνει να εναρμονίσει τις αντιθέσεις γεφυρώνοντας το χθες με το σήμερα.
Η μουσικοχορευτική αυτή παράσταση θα αναδείξει τη συνύπαρξη του παλιού και του νέου, του παραδοσιακού, του σύγχρονου και του καινοτόμου. Σε έναν επιβλητικό και συνυφασμένο με την πολιτιστική μας κληρονομιά χώρο, το κοινό θα έρθει σε επαφή με τη φύση, την ιστορία, την παράδοση και τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.