Η παράσταση Θέλω να ξέρω για ποιο πράγμα μιλάς όταν κοιμάσαι, σε δραματουργία και σκηνοθεσία Δήμητρας Δερμιτζάκη, εστιάζει στα όνειρα ανθρώπων που βίωσαν ή βιώνουν εμπόλεμες συνθήκες. Η δραματουργία της αναπτύσσεται ως σύνθεση τέτοιων ονείρων: αφετηρία αποτελούν οι διηγήσεις του Emil Szittya 27 όνειρα στη διάρκεια του πολέμου 1939-1945. Μαζί τους συνυφαίνονται ονειρικές μαρτυρίες που προέκυψαν από σύγχρονες συνομιλίες με ανθρώπους που έχουν βιώσει πρόσφατα τον πόλεμο, καθώς και όνειρα καταγεγραμμένα από λογοτέχνες μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τρεις ερμηνευτές κινούνται μέσα από διαδοχικές, γλυπτικές στάσεις και διασχίζουν μια διαδρομή στον αρχαιολογικό χώρο του Ηραίου Περαχώρας, αφηγούμενοι σπαράγματα τραυματισμένων ονείρων. Κάθε όνειρο εγκαταλείπεται ως προσφορά σε μια τελετουργική πορεία προς το ιερό της Ήρας Ακραίας.
Η έκθεση της Ήρας Σπαγαδώρου αποτελείται από αποτυπώσεις σπαραγμάτων. Πρόκειται για χάρτινες αφηγήσεις, ανολοκλήρωτες, ελλειπτικές εν τη γενέσει τους, όπως τα όνειρα, που πασχίζουν να αποκαλύψουν μια συμπαγή εικόνα, έναν ολοκληρωμένο χάρτη για τον άνθρωπο.
Στις 26 Απριλίου του 1986 ο αντιδραστήρας νούμερο 4 του πυρηνικού σταθμού του Τσέρνομπιλ εξερράγη. Η έκρηξη απελευθέρωσε τεράστιες ποσότητες ραδιενέργειας στην Ευρώπη, προκαλώντας θανάτους, σοβαρές ασθένειες και μαζικές εκκενώσεις περιοχών. Στην ιστορία του ανθρώπου υπάρχει ένα δίπολο: η ικανότητά μας να δημιουργούμε θαύματα – και ταυτόχρονα να προκαλούμε ανυπολόγιστες πληγές.
Το Τσέρνομπιλ είναι ένα από τα πιο ισχυρά σύμβολα αυτής της αντίφασης. Κι όμως υπάρχει και μία άλλη πλευρά της ανθρώπινης φύσης σε αυτήν την καταστροφή: η αυτοθυσία των εργατών, των μηχανικών, των ανθρακωρύχων, των πυροσβεστών, των επιστημόνων. Χωρίς αυτούς το Τσέρνομπιλ θα είχε μετατραπεί σε μια ανεξέλεγκτη πυρηνική κόλαση. Αυτούς ακριβώς τους ανθρώπους αναβιώνουν επί σκηνής οι δύο ηθοποιοί κάνοντας μια διαδρομή χρονολογικά σε μια από τις χειρότερες ανθρωπιστικές και περιβαλλοντικές καταστροφές στην ιστορία της ανθρωπότητας. Άλλωστε, ο κόσμος αυτός σώζεται ξανά και ξανά από τον άνθρωπο που επιμένει να προσπαθεί να τον σώσει.
Η παράσταση Λυσιστράτες προσεγγίζει την κωμωδία του Αριστοφάνη ως ένα βαθιά πολιτικό και ανθρωποκεντρικό έργο, αναδεικνύοντας τη δύναμη του συλλογικού λόγου, της συνεργασίας και της ειρηνικής γυναικείας αντίστασης απέναντι σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο βίας.
Η ερευνητική αυτή προσέγγιση του αρχαίου δράματος, με επίκεντρο την τελετουργία και την ορχηστρική κυκλική σπείρα, πλαισιώνεται από μουσικά γλυπτά-κρουστά, τα οποία λειτουργούν ταυτόχρονα ως μουσική και εικαστική εγκατάσταση, υπηρετώντας τον ρυθμό του κειμένου. Δημιουργείται έτσι ένας κοινός παλμός, μέσα στον οποίο ο λόγος, ως μουσική, ενεργοποιεί τη χωρική μνήμη του αρχαίου θεάτρου ως τόπου κοινοτικού συντονισμού και συλλογικής εμπειρίας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το σώμα λειτουργεί ως όργανο ρυθμού, μνήμης και κοινής βιωματικής πράξης, ενώ οι ηθοποιοί εναρμονίζονται με τον σκοπό του έργου, υπηρετώντας μια θεμελιώδη αρχή της ομαδικής τέχνης του θεάτρου και της κληρονομιάς του αρχαίου δράματος, όπως αυτή αντηχεί στους τόπους των Ασκληπιείων.
Το Εκκλησιαστήριο της Αρχαίας Μεσσήνης αποτελεί τον τόπο έρευνας της παρούσας εργασίας· ένα ζωντανό πεδίο αναζήτησης της σχέσης ανάμεσα στον λόγο, τον ρυθμό, το σώμα, τον χώρο και τη συλλογική μνήμη.
Στην Αρχαία Ολυμπία, τον ιερό τόπο του «αγωνίζεσθαι», η παράσταση επιχειρεί να φωτίσει τον διαχρονικό αγώνα της γυναίκας για τη δική της «θέση στο στάδιο». Όχημά μας, η ιστορία της Καλλιπάτειρας, της γυναίκας που έμεινε στην ιστορία επειδή τόλμησε –αψηφώντας τη θανάσιμη απαγόρευση της αρχαιότητας– να μεταμφιεστεί σε άνδρα για να μπει στο στάδιο προκειμένου να δει τον γιο της να αγωνίζεται στους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Στην παράσταση, η φωνή της επιστρέφει ως μνήμη ενός σώματος που δικάστηκε επειδή ξεπέρασε τα όρια του φύλου του, ενώ παράλληλα βλέπουμε τρεις γυναίκες σήμερα να προπονούνται, να πέφτουν, να σηκώνονται, να αναμετρώνται με τα όρια του σώματός τους. Ο ρυθμός, η επιμονή, η επανάληψη, ο κίνδυνος της πτώσης μετασχηματίζονται σε μια χορογραφία που μιλά για την ισορροπία που προσπαθεί να κατακτήσει η γυναίκα ανάμεσα στο επιτρεπόμενο και το επιθυμητό, στο αόρατο και το ορατό, μέσα από έναν αγώνα που ακόμα συνεχίζεται.
Μες στη διαρκή του περιπέτεια ο άνθρωπος κατακτά μέρη ολότελα ξένα προς τη δική του ιδιοσυγκρασία – και συχνά επιλέγει βίαια να επικρατήσει σε αυτά με την επιβολή του «πολιτισμού» του. Όμως, ο κεντρικός ήρωας της Τρικυμίας, ο Πρόσπερο, μέσα από πέντε κρίσιμες αναμετρήσεις θα φτάσει τελικά στην απόλυτη ωριμότητα: θ’ απαρνηθεί κάθε βίαιη εξουσία και θα στραφεί προς τη συγχώρηση.
Στο τελευταίο έργο του Σαίξπηρ ο σοφός Πρόσπερο (κυρίαρχος μιας επικράτειας μέσω της μαγείας του) παρουσιάζεται ως απόλυτος εξουσιαστής: ως άλλος «σκηνοθέτης» ελέγχει τη φύση, τους ανθρώπους, τον χρόνο και ασφαλώς τη ροή των γεγονότων. Ωστόσο αυτή η εξουσία τον έχει απομακρύνει από την αληθινή φύση του ανθρώπου, μια και η γνώση του λειτουργεί ως μηχανισμός ελέγχου.
Το έργο παρακολουθεί τη συνειδητή επιλογή του να γίνει και πάλι… άνθρωπος, και να διασταυρωθεί έτσι με τη μενανδρική σκέψη ότι ο άνθρωπος γίνεται «ωραίος» όταν χρησιμοποιεί τη δύναμή του για κοινό καλό.
Στον κήπο του Βυζαντινού Μουσείου Αργολίδας, εκεί όπου το χώμα θυμάται περισσότερα από τους ανθρώπους, μια τελετή ξεκινά σχεδόν αθόρυβα. Τρεις ηθοποιοί και ένας χορός ηλικιωμένων από την Αργολίδα συνθέτουν μια σκηνική εμπειρία σαν να εκτελούν οδηγίες που δεν τους δόθηκαν ποτέ και όμως τις ακολουθούν με ακρίβεια.
Εμπνευσμένη από τον μύθο του Λυγκέα και της Υπερμνήστρας, η δραματουργία κινείται ανάμεσα στη μνήμη, την απώλεια και την αβεβαιότητα του τέλους. Δύο ψυχοπομποί συνομιλούν με ανθρώπους που μεταβαίνουν από τη ζωή στον θάνατο. Τα σώματα σταματούν, οι ψυχές όμως πεισματικά συνεχίζουν. Κάποιοι αρνούνται να περάσουν χωρίς τους αγαπημένους τους και ο έρωτας κάνει τον θάνατο να φαίνεται ασήμαντος. Το πέρασμα: μια διαδικασία που έχει ήδη ξεκινήσει, απλώς δεν μας έχει κοινοποιηθεί.
Βασισμένο στο ποιητικό έργο Σύσσημον ή Τα Κεφάλαια του Νίκου Παναγιωτόπουλου
«Σου χαρίζω τον καιρό του σιγάν».
Μια αγρύπνια, ένας ήσυχος τόπος κοντά στη θάλασσα, τρεις άνθρωποι, γνωστοί και αγαπημένοι ενός νεκρού για τον οποίο λίγα θα μάθουμε, μιλούν για τον θάνατο για να καταλάβουν πώς πρέπει να ζήσουν· και να αγαπήσουν. Αναζητούν το σύσσημον, εκείνο το σημάδι που «σημαίνει το ίδιο για σένα και μένα». Και η μουσική διαπερνά όλη τη νύχτα, την επιτηρεί και τη φροντίζει, ως ο μοναδικός ισότιμος συνομιλητής της σιωπής.
Ποιος έχτισε τη Θήβα την εφτάπυλη; […]
Οι βασιλιάδες κουβαλήσαν τ’ αγκωνάρια;
Λευκόγκριζη μεγαλούπολη: ψηλή δόμηση, χαμηλός ορίζοντας. Αντιηρωική εποχή, σαν τη σημερινή. Εμπόδια, διλήμματα και παγίδες που απαιτούν προσωπικούς και συλλογικούς άθλους για να ξεπεραστούν. Κάτω από τη σκιά της άγνοιας, της κόπωσης και των φόβων τους, πέντε πρόσωπα κατορθώνουν να συνδεθούν, ανακαλύπτοντας μέσα τους νέες δυνάμεις.
Μια ωδή στους αφανείς ήρωες του κόσμου, ένα πρωτότυπο θεατρικό έργο, με αφορμή τον μύθο του μέγιστου των ηρώων, του ημίθεου Ηρακλή, που, διχασμένος ανάμεσα στη θεϊκή προέλευση και την ανθρώπινη ευαλωτότητα, με όπλα τη ρώμη, το μυαλό –και την ενοχή– τιθασεύει και εξημερώνει την ανεξέλεγκτη φυσική αγριότητα. Άλλοτε ακατανίκητοι, άλλοτε τραγικοί, άλλοτε κωμικές καρικατούρες, οι ήρωες αναμετρώνται με τις έννοιες του δικαίου, της αλληλεγγύης και τελικά της υπέρβασης, του Άθλου.
Ένα γλυκόπικρο υπαρξιακό νεο-νουάρ με απροσδόκητη δράση, συναντήσεις, ζωώδεις παρουσίες και απουσίες, ιστορίες από την αρχαία Ελλάδα και την Ιαπωνία, συγκρούσεις, διλήμματα και απρόσμενη αισιοδοξία.
Η παράσταση Σχώρα με είναι μια θεατρική και μουσική σύνθεση βασισμένη σε διηγήματα του Σωτήρη Δημητρίου. Δύο γυναίκες που συνδέονται βαθιά μεταξύ τους σμίγουν ύστερα από χρόνια σε έναν χώρο γεμάτο μνήμες. Ανάμεσα σε αφηγήσεις, σιωπές, τραγούδια και μικρές καθημερινές ιστορίες, ξεδιπλώνονται βιώματα ξενιτιάς, απώλειας και αποχωρισμού, ενώ πρόσωπα που λείπουν μοιάζουν να επιστρέφουν για λίγο μέσα από τη μνήμη και τον λόγο.
Με λιτά σκηνικά μέσα και ζωντανή μουσική επί σκηνής, η παράσταση δημιουργεί μια ατμόσφαιρα οικεία και τελετουργική, αντλώντας στοιχεία από την ηπειρώτικη μουσική παράδοση και τον κόσμο ενός επαρχιώτικου σπιτιού. Ο λόγος κινείται ανάμεσα στην αμεσότητα της προφορικής αφήγησης και σε πιο ποιητικές στιγμές, καθώς οι δύο γυναίκες προσπαθούν να πλησιάσουν ξανά η μία την άλλη και να σταθούν απέναντι σε όσα έμειναν ανολοκλήρωτα.
Η Αρπαγή της Περσεφόνης – Η επιστροφή επαναπροσεγγίζει τον αρχαίο μύθο μέσα από μια σύγχρονη, σκοτεινή και βαθιά ανθρώπινη οπτική.
Η παράσταση εστιάζει όχι στην αρπαγή αλλά στις συνέπειές της: τραύμα, βίαιη ενηλικίωση και επιστροφή σε έναν κόσμο που, ενώ δεν είναι πια ο ίδιος, προσπαθεί να συνεχίσει σαν να μη συνέβη τίποτα – συγκαλύπτοντας τη βία ως κανονικότητα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Περσεφόνη, σε έναν μύθο όπου τη μοίρα της φαίνεται να καθορίζουν οι επιθυμίες άλλων: του άντρα της, της μητέρας της, του Δία. Η σχέση μητέρας και κόρης γίνεται πεδίο σύγκρουσης, καθώς η Δήμητρα αδυνατεί να επαναφέρει την Περσεφόνη στη θυγατρική της και μόνο υπόσταση.
Συνδυάζοντας λόγο, κίνηση και ζωντανή μουσική η παράσταση δημιουργεί ένα σκηνικό σύμπαν όπου οι θεοί λειτουργούν ως φορείς εξουσίας, πόθου και ελέγχου. Με αιχμηρή σύγχρονη ματιά, το έργο συνομιλεί με ζητήματα έμφυλης βίας, τραύματος και εξουσίας, αναζητώντας την επιστροφή μετά την απώλεια.